UNESCO HAKKINDA 

UNESCO kelimesi, İngilizce “United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization” kelimelerinin baş harfleri alınarak oluşturulmuş ve dilimizde "Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu" biçiminde karşılanmıştır.

Birleşmiş Milletlerin uzman kuruluşu olan UNESCO, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra 1946 yılında kurulmuştur. UNESCO Kuruluş Sözleşmesi 1945 yılı Kasım ayında Londra'da 44 ülkenin temsilcilerinin katıldıkları bir toplantıda kabul edilmiştir.  Türkiye, bu sözleşmeyi ilk yirmi devlet arasında onuncu devlet olarak imzalamıştır. UNESCO’da 195 Üye Devlet ve 10 Ortak Üye Devlet bulunmaktadır.

UNESCO Misyonunu insanlığın zihninde barışı eğitim, doğa bilimleri, sosyal ve beşeri bilimler, kültür ve bilgi ve iletişim aracılığıyla inşa etmek olarak tanımlamaktadır.

UNESCO Sözleşmesini Türkiye 20 Mayıs 1946 tarihli ve 4895 sayılı kanunla onanmıştır. Bu onamanın ardından UNESCO Kuruluş Sözleşmesinin 7. maddesi gereğince UNESCO Genel Direktörlüğünün ülkemizdeki tek ve yasal temsilcisi niteliğinde olan UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 25 Ağustos 1949 tarihinde faaliyete geçmiştir.

Merkezi Paris'te bulunan UNESCO’nun içyapısı bakımından üç organı bulunmaktadır:

 

Genel Konferans:

Genel Konferans 195 Üye Devletin temsilcilerinden oluşmaktadır. 1946-1953 yılları arasında Genel Konferans her yıl toplanmış, 1954 yılından itibarense iki yılda bir toplanmaya başlamıştır. Bugüne kadar 38 UNESCO Genel Konferansı gerçekleştirilmiş ve 2017 yılında ise UNESCO 39. Genel Konferansı gerçekleştirilecektir. UNESCO Genel Konferanslarına Üye Devletler ve Ortak Üye Devletler katılmakta; toplantıları Üye Olmayan Devletler, hükûmetler arası kurumlar, sivil toplum kuruluşlarının gözlemci olarak takip etmesi Genel Konferans kararıyla kabul edilebilmektedir. Her ülkenin büyüklüğüne ve bütçe katkısına bakılmaksızın bir oy hakkı bulunmaktadır. Kurumun en yetkili organı Genel Konferans’tır. Genel Konferans, Kurumun politikalarını ve temel çalışma planını belirlemekte, UNESCO’nun çalışma programlarını ve bütçesini kabul etmekte ve aynı zamanda Yürütme Kurulu Üyelerini ve Genel Direktörü seçmektedir.

 

Yürütme Kurulu:

Yürütme Kurulu UNESCO'nun genel yönetimini üstelenmektedir. Genel Konferansın çalışmalarını hazırlamakta ve kararlarının uygulanışını takip etmektedir. Yürütme Kurulunun görev ve sorumlulukları öncelikli olarak Kuruluş Sözleşmesi ve Genel Konferans tarafından belirlenen kural veya yönetmeliklerde belirtilmektedir.

Yürütme Kurulu, Genel Konferans kararıyla dört yıl için seçilen 58 üyeden oluşmaktadır. Seçimler, büyük ölçüde kültürlerin çeşitliliği ve coğrafi dağılım göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Yürütme Kurulu yılda iki kez toplanmaktadır. Türkiye Yürütme Kurulunda itibaren 27 yıl temsil edilmiştir.

UNESCO Yürütme Kuruluna Türkiye adına 1946-1949 yılları arasında Reşat Nuri GÜNTEKİN; 1949-1951 yılları arasında Ahmet Kutsi TECER; 1958-1966 yılları arasında Prof. Dr. Bedrettin TUNCEL seçilmişlerdir. Prof. TUNCEL, 1964 yılı sonunda UNESCO Yürütme Kurulu Başkan Vekili olmuş, 1966 yılı sonunda UNESCO'nun XX. yıldönümünde, iki yıl için (1966-1968) UNESCO Genel Konferansı Başkanı seçilmiştir. Yürütme Kurulunda daha sonra Türkiye Prof. Dr. Erdal İNÖNÜ (1978-1983), Prof. Dr. Talat HALMAN (1991-1995) ve Prof. Dr. Orhan GÜVENEN tarafından temsil edilmiştir. Türkiye en son 2001-2005 yılları arasında Yürütme Kurulu Üyesi olmuştur.

 

Sekreterlik:

UNESCO Sekreterliği, Genel Konferans tarafından altı yıl için seçilen bir Genel Direktör ve Genel Direktör tarafından görevlendirilen personelden oluşmaktadır. Sekreterlikte 2009 yılı itibariyle yaklaşık 170 ülkeden 2000 civarında çalışan bulunmaktadır. Dünya genelindeki 65 Bölge Ofisinde 700’den fazla personel çalışmaktadır. Sekretarya; eğitim, bilim, sosyal ve beşerî bilimler, kültür ve bilgi ve iletişim birimlerinden oluşan program bölümleri, dış ilişkiler ve yönetim birimlerinden oluşan destek bölümleri ve merkezi hizmetler bölümünden oluşmaktadır. Sekreterliğin başlıca görevi, iki yıllık UNESCO programlarının uygulanması için gerekli bütün teknik çalışmaları yürütmektir.

İlk Genel Direktörlük görevine Julian Huxley (1946-1948, İngiltere) seçilmiştir. Daha sonra sırasıyla aşağıda yer alan isimler Genel Direktör olarak seçilmişlerdir:

-          Jaima Torres Bodes (1948-1952, Meksika

-          John W. Taylor (1952-1953, A.B.D.)

-          Luther Evans (1953-1958, A.B.D.)

-          Vittorino Veronese (1958-1961, İtalya)

-          René Maheu (1962-1974, Fransa)

-          Amadou-Mahtar M'Bow (1974-1987, Senegal; 1980 yılında ikinci kez seçilmiştir)

-          Federico Mayor (1987-1999, İspanya; - 1993 yılında tekrar seçilmiştir)

-          Koïchiro Matsuura (Japonya, 1999-2009)

-          Irina Bokova (Bulgaristan, 2009- )

Irina Bokova halen UNESCO Genel Direktörlüğü görevini sürdürmektedir.

 

Tüzükilk_sozlesmeUNESCO Tarihi

 

Valid XHTML 1.0 Transitional Valid CSS!