Biyoçeşitlilik kaybının ve iklim değişikliğinin ekosistemleri ve insanların geçim kaynaklarını tehdit ettiği bir dönemde, UNESCO biyosfer rezervleri, insan ve doğanın bir arada gelişebileceğini göstermektedir.
UNESCO Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı, günümüzde 145 ülkede 797 alanı kapsamakta, 7,5 milyon kilometrekareden fazla bir alana yayılmakta ve bu alanlarda ve çevresinde yaşayan yaklaşık 450 milyon insanı desteklemektedir. Bu alanlar, biyolojik çeşitliliğin korunması, bilimsel araştırmalar ve sürdürülebilir geçim kaynaklarının birbirini karşılıklı olarak güçlendirdiği yaşayan laboratuvarlar niteliğindedir.
2026 yılında yayımlanan raporumuz UNESCO Tarafından Belirlenmiş Alanlarda İnsan ve Doğa (People and Nature in UNESCO-Designated Sites), bu alanların önemini ortaya koymaktadır. Dünya genelinde izlenen yaban hayatı popülasyonlarında ciddi düşüşler yaşanırken, UNESCO tarafından belirlenmiş alanlardaki popülasyonların karşılaştırmalı olarak istikrarlı kaldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, giderek artan çevresel baskılar, koruma çalışmalarının güçlendirilmesinin ve bu alanlara yönelik yatırımların artırılmasının neden gerekli olduğunu göstermektedir.
Hangzhou Stratejik Eylem Planı (2026-2035), bu doğrultuda yürütülecek çalışmalar için bir yol haritası sunmaktadır. Biyosfer rezervleri, ekosistem restorasyonundan iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasına kadar çeşitli alanlarda, uluslararası taahhütlerin yerel düzeyde somut çözümlere dönüştürülmesine yönelik uygulamalı yaklaşımlar sunmaktadır.
Bu çabaların başarıya ulaşması, yerel toplulukların ve genç nesillerin katılımına bağlıdır. Bu yıl İtalya'da düzenlenen Küresel İnsan ve Biyosfer (MAB) Üçüncü Gençlik Forumu'nda, genç katılımcılar, gençlerin katılımını güçlendirmeye yönelik bir bildiri ve yol haritası hazırlamıştır. UNESCO, ağı genelinde yerli halklar, yerel topluluklar, bilim insanları ve biyosfer rezervi yöneticileriyle iş birliği içerisinde çalışarak bilimsel bilgi ile geleneksel bilgiyi bir araya getirmeyi ve herkes için fırsatları güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Uluslararası Biyosfer Rezervleri Günü vesilesiyle UNESCO, biyolojik çeşitliliğin korunmasının aynı zamanda insanların yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve sürdürülebilir bir geleceğin inşa edilmesi anlamına geldiği bu alanları destekleme konusundaki kararlılığını bir kez daha teyit etmektedir.
Bu yazı için https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000399986 adresinde yer alan metinden faydalanılmış, yazının Türkçe çevirisi yapılmıştır.
.