Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri (SIDS)

Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri (Small Island Developing States - SIDS), coğrafi izolasyon, sınırlı doğal kaynaklar, dar ekonomik yapı, iklim değişikliği ve doğal afetlere yüksek maruziyet gibi çok boyutlu kırılganlıklarla karşı karşıya olan ülke grupları arasında yer almaktadır. Bu nedenle SIDS ülkeleri uluslararası toplum tarafından sürdürülebilir kalkınma açısından özel destek gerektiren ülkeler olarak değerlendirilmektedir. UNESCO da SIDS’i sürdürülebilir kalkınma açısından önem atfetmekte ve bu ülkelere yönelik çalışmalarını programlarının önemli bileşenlerinden biri olarak ele almaktadır. Bu kapsamda hazırlanan UNESCO Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri Eylem Planı (UNESCO SIDS Action Plan) (2016 - 2021),  2016 Yılı Nisan Ayında gerçekleştirilen UNESCO Yürütme Kurulu tarafından kabul edilmiştir. Söz konusu plan, UNESCO’nun eğitim, bilim, kültür ve iletişim alanlarındaki faaliyetlerinin SIDS ülkelerinin sürdürülebilir kalkınma ihtiyaçları doğrultusunda daha etkin biçimde koordine edilmesini amaçlamaktadır.

UNESCO SIDS Eylem Planı'nın (2016-2021) sona ermesinin ardından, bu planın kazanımları ve 2019 yılında gerçekleştirilen Ara Değerlendirme'nin önerileri temel alınarak SIDS Operasyonel Stratejisi (SOS) hazırlanmıştır. SOS, UNESCO'nun 2022-2029 Orta Vadeli Strateji Belgesine (41 C/4) dayandırılmış olup eğitim, çevre, toplumsal uyum ve teknolojik dönüşüm alanlarındaki SIDS ihtiyaçlarını ele almaktadır. Bu strateji, UNESCO Genel Konferansı'nın 42 C/Resolution 22 kararıyla 2023 Yılı Kasım ayında kabul edilmiştir.

SOS, SIDS ülkelerinin dışsal şoklara karşı yüksek kırılganlığını dikkate alarak dayanıklılık inşasına, teknoloji transferine, normatif ve politika desteğine ve insan ile kurumsal kapasite geliştirmeye odaklanmaktadır. Strateji, Altı Hızlandırıcı Program (SIDS Accelerator Programmes) içermektedir.

UNESCO’nun SIDS ülkelerine yönelik çalışmaları özellikle iklim değişikliğine uyum, okyanus ve kıyı ekosistemlerinin korunması, afet risklerinin azaltılması, sürdürülebilir kalkınma için eğitim ve bilimsel kapasite geliştirme alanlarına odaklanmaktadır. Ayrıca yerel bilgi sistemleri ile bilimsel bilgi üretimi arasında bağ kurulmasını destekleyen çalışmalar aracılığıyla ada topluluklarının çevresel ve toplumsal dayanıklılığının artırılması hedeflenmektedir. Güncel dönemde UNESCO’nun SIDS ülkelerine yönelik faaliyetleri, kuruluşun stratejik belgeleri ve programları çerçevesinde sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu biçimde yürütülmeye devam etmektedir.