IX. Somut Olmayan Kültürel Miras Kış Okulu, UNESCO Genel Direktörlüğü’nün katkıları ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, Samsun Valiliği, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile UNESCO Akreditasyonlu Somut Olmayan Kültürel Miras Derneği iş birliğinde; Ankara Hacı Bayram Veli (HBV) Üniversitesi Türk Halk Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi, HBV Üniversitesi Örgün ve Yaygın Eğitimde Somut Olmayan Kültürel Miras UNESCO Kürsüsü’nün akademik desteğiyle ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun Üniversitesi ile Orta Karadeniz Kalkınma Ajansının logo ve uzman desteğiyle 17-20 Ocak 2026 tarihleri arasında Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti’nde gerçekleştirildi.
Türkiye tarafından Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nin kabul edildiği yılda “Yerel Yönetimler ve Somut Olmayan Kültürel Miras Müzeleri” temasıyla düzenlenen Kış Okulu’na; belediye, üniversite, kalkınma ajansları ve müze temsilcileri katıldı. Kış Okulu’nun açılış konuşmaları bölümünde; UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Başkanı Prof. Dr. M. Öcal OĞUZ, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdür Yardımcısı Dr. Serkan Emir ERKMEN, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdür Yardımcısı V. Bülent GÖNÜLTAŞ, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Genel Sekreteri Prof. Dr. Erhan Burak PANCAR, Samsun Büyükşehir Belediyesi, Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanı Cihan GÜLLER, Samsun Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Necmi ÇAMAŞ ve Orta Karadeniz Kalkınma Genel Sekreteri Mehlika DİCLE söz aldı. Konuşmalarda; somut olmayan kültürel mirasın korunması ve yaşatılmasında kurumlar arası iş birliğinin önemi, yerel yönetimlerin ve üniversitelerin bu süreçte üstlendiği rollerle müzelerin farkındalık oluşturmadaki katkıları vurgulandı.
Açılış konuşmalarının ardından UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Başkanı Prof. Dr. M. Öcal OĞUZ “UNESCO Programları, Yerel Yönetimler ve Somut Olmayan Kültürel Miras Müzeleri” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Sayın OĞUZ, sunumunda Samsun’un UNESCO listelerine kayıtlı miras alanlarıyla/unsurlarıyla UNESCO programları çerçevesinde yerel yönetimlerin ve müzelerin rolüne değindi. Ayrıca, somut olmayan kültürel mirasın korunması, yaşatılması ve aktarılmasında somut olmayan kültürel miras müzelerinin önemine dikkat çekerek bu müzelerin kurulma ve işletilme süreçlerinde yerel yönetimlerin izlemesi gereken temel ilke ve yaklaşımları ortaya koydu. Açılış konuşmaları bölümü UNESCO Türkiye Millî Komisyonu Başkan Vekili Sayın Prof. Dr. Nizamettin KAZANCI’nın “Jeomitoloji; Sözlü Miras ile Jeolojik Mirasın Buluşması ve UNESCO Yaklaşımı” başlıklı sunumuyla devam etti. Sayın KAZANCI, sunumunda jeolojik oluşumların sözlü kültür, mitler ve anlatılar aracılığıyla nasıl anlamlandırıldığını ele alarak jeomitoloji kavramının kültürel miras çalışmalarındaki yerini ortaya koydu.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Bülent GÖNÜLTAŞ, “Müzelerimizde Somut Olmayan Kültürel Miras Çalışmaları” başlıklı sunumunda Türkiye’de müzelerde yürütülen somut olmayan kültürel miras odaklı uygulamaları, sergileme yaklaşımlarını ve iyi örnekleri ele aldı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü Uzmanı Ahmet TAN, “Sözleşme’ye Taraf Olmasının 20. Yılında Türkiye’nin Somut Olmayan Kültürel Mirası” başlıklı sunumunda, Türkiye’nin UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’ne taraf olmasından bu yana geçen yirmi yıllık süreçte yürütülen kurumsal çalışmalar ve elde edilen kazanımları değerlendirdi. Samsun Büyükşehir Belediyesi Müzeler ve Kent Belleği Şube Müdürü Aslıhan ARSLAN, “Müzeler ve Kent Belleği Şube Müdürlüğünün Somut Olmayan Kültürel Miras, Müzecilik ve Yerel Yönetim Planlaması” başlıklı sunumunda; Samsun özelinde yürütülen müze faaliyetleri, kent belleğini güçlendirmeye yönelik arşivleme ve belgeleme çalışmaları ile somut olmayan kültürel miras unsurlarının müze uygulamalarına nasıl entegre edilebileceği aktarıldı.
Programın ikinci oturumu, UTMK Genel Sekreter Yardımcısı V. Dr. Azize ÖKTEN’in “UNESCO Şehir Ağları ve Programlarının Yerel Yönetimlerle İlişkisi” başlıklı sunumuyla başladı. Sayın ÖKTEN, sunumunda UNESCO’nun Yaratıcı Şehirler Ağı başta olmak üzere çeşitli şehir ağları ve tematik programlarının yerel yönetimler açısından sunduğu fırsatları ve sorumlulukları ele aldı. UTMK UNESCO Uzmanı Cansu TÜRK, “Somut ve Somut Olmayan Kültürel Mirasın Bütüncül Korunması: Sözleşmeler Arası Bir Yaklaşım” konulu sunumunda 1972 ve 2003 Sözleşmeleri arasındaki entegrasyona dikkat çekerek somut ve somut olmayan kültürel mirasın bütünleşik korunması örnekleri üzerinde durdu.
UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi Prof. Dr. Evrim ÖLÇER ÖZÜNEL, “Yerel Yönetimler ve Sürdürülebilir Kalkınma İlişkisi” başlıklı sunumunda sürdürülebilir kalkınma amaçları çerçevesinde yerel yönetimlerin rolünü somut olmayan kültürel mirasın korunması ve yaşatılması bağlamında değerlendirdi. UTMK Sürdürülebilir Kalkınma 2030 Hedefleri İhtisas Komitesi Başkan Vekili Prof. Dr. Barış ALPASLAN, “2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Bağlamında Yaratıcı Endüstriler” başlıklı sunumunda yaratıcı endüstrilerin sürdürülebilir kalkınma amaçlarına katkısını kültürel, ekonomik ve toplumsal boyutlarıyla ele alındı.
Somut olmayan kültürel mirasın tanıtılması ve deneyimlenmesi amacıyla gerçekleştirilen atölye çalışmaları kapsamında; Hayalî Şafak YILMAZ Karagöz Oyunu’nu icra etti, Sevda Tuğçe KAHRİMAN masal anlatımı gerçekleştirdi, İlayda COŞKUN ise ıhlamur baskı ve ebru sanatını katılımcılarla deneyimledi.
Programın ikinci günü, Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Safiye BAKİ NALCIOĞLU’nun “SOKÜM ve Müzecilik: Koruma Yaklaşımları ve Uygulama Örnekleri” başlıklı sunumuyla başladı. Sayın BAKİ NALCIOĞLU, sunumunda somut olmayan kültürel mirasın müzecilik alanındaki temsil ve korunma biçimlerinin kuramsal çerçevelerine ve uygulama örneklerine odaklandı. UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi Prof. Dr. Selcan GÜRÇAYIR TEKE, “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi Çerçevesinde El Sanatlarının Müzelenmesi” başlıklı sunumunda, el sanatlarının somut olmayan kültürel miras bağlamındaki yeri ile müze ortamlarında korunması ve aktarılmasına yönelik yaklaşımları değerlendirdi. Doç. Dr. Emine ÇAKIR ise “Somut Olmayan Kültürel Miras ve Türkiye’de Gastronomi Müzeleri” başlıklı sunumunda, geleneksel mutfak kültürünün bilgi, beceri, ritüel ve anlatılarla birlikte müze ortamlarında nasıl temsil edildiğini, deneyim temelli sergileme yaklaşımlarının ziyaretçi ile etkileşimi nasıl güçlendirdiğini aktardı. UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi Doç. Dr. Pınar KASAPOĞLU, “SOKÜM Sözleşmesi Koruma Yaklaşımları Bağlamında Gösteri Sanatlarının Müzelenmesi” başlıklı sunumunda gösteri sanatlarının somut olmayan kültürel miras kapsamındaki dinamik yapısını ve müze ortamlarında temsil edilmesine yönelik koruma yaklaşımlarını ele aldı. UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi Doç. Dr. Ahmet Erman ARAL ise “Somut Olmayan Kültürel Miras ve Eğitim: Müzelerin Rolü” başlıklı sunumunda başlıklı sunumunda, müzelerin somut olmayan kültürel mirasın eğitim yoluyla aktarılmasındaki işlevini kuramsal ve uygulamalı boyutlarıyla değerlendirdi.
Programın öğleden sonraki oturumu UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Üyesi Tuna YILDIZ’ın “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunmasında Sivil Toplum, Katılım ve Müze İlişkisi” başlıklı sunumuyla başladı. Sayın YILDIZ, sunumunda somut olmayan kültürel mirasın korunmasında ve müzelenmesinde sivil toplum kuruluşlarının oynadığı kritik rol üzerinde durdu. Dr. Öğr. Üyesi Gözde TEKİN ise “Kentlerde Somut Olmayan Kültürel Mirasın Yaşatılması ve Uygulama Alanları” başlıklı sunumunda kamusal alanların ve müzelerin somut olmayan kültürel mirasın görünür kılınması ve kuşaklar arası aktarımının sağlanmasında önemli uygulama alanları sunduğunu vurguladı. Programın sunum bölümleri Dr. Öğr. Üyesi Kadirhan ÖZDEMİR’in “Geleneksel Sporlar ve Müzecilik: Koruma, Temsil ve Kültürel Aktarım” başlıklı sunumuyla tamamlandı. Sayın ÖZDEMİR, sunumunda geleneksel sporlar ve oyunların müzelerindeki temsil örneklerini aktardı.
“Yaşayan Mirası Anlatmak: Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi Kurucularının ve Rehberlerinin Saha Deneyimleri” başlıklı panel, UTMK Somut Olmayan Kültürel Miras İhtisas Komitesi Raportörü Dr. Bilge TÜZEL ERGİN’in moderatörlüğünde başladı. Dr. Öğr. Üyesi Yücel ÖZDEMİR, Emir DEMİR, Şafak YILMAZ, Sevda Tuğçe KAHRİMAN ve İlayda COŞKUN’un panelist olarak yer aldığı oturumda; Ankara Somut Olmayan Kültürel Miras Müzesi’nin kuruluş süreci, müzenin çalışma modeli ve sahada edinilen deneyimler paylaşıldı. Tüm katılımcılara, Kış Okulu’na katıldıklarını belgeleyen bir Katılım Belgesi takdim edildi. IX. Somut Olmayan Kültürel Miras Kış Okulu, Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti alan gezisiyle son buldu.
Kış Okulu programı kapsamında UTMK Başkanı Prof. Dr. M. Öcal OĞUZ, Samsun Valisi Orhan TAVLI, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit DOĞAN ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Fatma AYDIN’ı makamında ziyaret etti. Gerçekleştirilen ziyaretlerde, somut olmayan kültürel mirasın korunması ve yaşatılmasına yönelik yürütülen çalışmalar ile yerel yönetimler, üniversiteler ve ilgili kurumlar arasındaki iş birliği imkânları ele alındı; Kış Okulu’nun ulusal ve uluslararası düzeyde oluşturacağı katkılar üzerine görüş alışverişinde bulunuldu.
